Zelfhulp vs. blended care

Op de platformen van Therapieland en Gezondeboel worden meer dan 250 online programma’s aangeboden. Veel daarvan kunnen zowel begeleid door een professional (blended care) als onbegeleid (zelfhulp) worden ingezet. Op dit moment volgt het grootste deel van de gebruikers een programma binnen een behandel- of begeleidingstraject, dus als blended care.

Volgens de literatuur lijkt blended care in het algemeen effectiever dan zelfhulp, vooral vanwege grotere uitval onder zelfhulpgebruikers. Tegelijk wordt de potentie van zelfhulp onderkend: zelfhulp is schaalbaarder en laagdrempeliger en kan een uitkomst bieden voor lange wachtlijsten en de krapte in de GGZ. Ook zou zelfhulp in een vroeg stadium (verdere) ontwikkeling van klachten en in een later stadium terugval kunnen voorkomen. Hierover is nog weinig bekend. In dit onderzoek evalueren we het gebruik, de engagement en de effectiviteit van zelfhulp, en vergelijken we dit met blended care.

De onderzoekspopulatie

We vergelijken drie groepen:

• Zelfhulp– (N = 393): gebruikers die aangeven het programma geheel zelfstandig te volgen en aan wie in het platform geen professional is gekoppeld.
• Zelfhulp+ (N = 21.085): gebruikers die aangeven te zijn uitgenodigd voor een programma door een professional, maar bij wie die professional verder niet betrokken is bij het doorlopen en bespreken van het programma.
• Blended (N = 11.619): gebruikers die aangeven te zijn uitgenodigd door een professional en veel met die professional bespreken.

De gemiddelde leeftijd ligt tussen de 40 en 47 jaar — Zelfhulp– is gemiddeld het oudst — en per groep is ongeveer twee derde vrouw. Zelfhulp– komt in de meerderheid van het Gezondeboel-platform (77%), de andere groepen vooral van Therapieland (96 tot 97%).

Metingen

• Vragenlijst in de programma’s: hoe volgt de gebruiker het programma, welke voorkeur had die daarbij, en engagement gemeten met de gevalideerde TWEETS-vragenlijst.
• Vragenlijst per mail, zes weken na de start: prestatie-indicatoren voor het percentage dat zich geholpen voelt en het percentage dat afname van klachten ervaart.
• Logdata (Matomo): aantal keren ingelogd en totale tijd op het platform. Deze data zijn niet aan specifieke programma’s te koppelen; voor deze analyse zijn alleen gebruikers meegenomen die een programma volgen.

Gebruik

Zelfhulp– en Blended loggen gemiddeld het vaakst in (8,8 en 8 keer) en besteden de meeste tijd op het platform (84 en 80 minuten). Zelfhulp+ maakt substantieel minder gebruik van het platform (6,5 logins, 63 minuten). Voor Zelfhulp– was slechts voor N = 31 logdata beschikbaar, dus die bevinding vraagt voorzichtigheid.

Engagement

Voor alle groepen geldt dat maar een klein deel laag engaged is (3 tot 6%). Bij Zelfhulp+ is een relatief kleiner deel hoog engaged (32%) dan bij Zelfhulp– (45%) en Blended (39%). De gemiddelde TWEETS-score is het hoogst voor Zelfhulp– (22,5) en het laagst voor Zelfhulp+ (21,0), met Blended daartussenin (22,1). Een score van 21 komt neer op gemiddelde engagement, een score van 22 op hoge engagement.

Effectiviteit

Zelfhulp– en Blended rapporteren een hoger percentage bij zich geholpen voelen (87% en 85%) en bij ervaren klachtafname (53% en 51%) dan Zelfhulp+ (78% en 43%). Ook hier geldt dat er voor Zelfhulp– weinig data was (N = 38).

De rol van voorkeur

Binnen Zelfhulp– had de meerderheid (58%) ook de voorkeur voor het zelfstandig doorlopen van een programma; bij Zelfhulp+ was dat een substantieel kleiner deel (31%). Dat verschil verklaart mogelijk de verschillen in gebruik, engagement en effect.

Wanneer iemand een programma zelfstandig volgde en daar ook de voorkeur voor had (zelfhulp match), voelt 85% zich geholpen en ervaart 51% klachtafname. Bij een voorkeur voor blended (zelfhulp mismatch) is dat 69% en 36%. De uitkomsten van zelfhulp match komen daarmee overeen met die van blended care (83% en 51%).

Zelfhulp blijkt even effectief als blended care, mits de gebruiker ook de voorkeur heeft om een programma zelfstandig te volgen. Volgt iemand een programma zelfstandig terwijl die eigenlijk betrokkenheid van een professional wil, dan is de kans kleiner dat diegene zich geholpen voelt en klachtafname ervaart.

Beperkingen

De bevindingen gelden alleen voor gebruikers die de vragenlijsten hebben ingevuld en daarmee per definitie relatief hoog engaged zijn. Dat is een selectieve groep (ongeveer 2 tot 6%). Daarnaast bevat het zelfhulpportaal nog een klein deel van onze gebruikers en is er beperkte data voor de groep Zelfhulp–.

Implicaties

Houd waar mogelijk rekening met de voorkeuren van de gebruiker: stem in begeleide trajecten de voorkeur van de gebruiker af op de mogelijkheden van de professional. Waar dat niet kan, bijvoorbeeld bij het overbruggen van een wachtlijst, is verwachtingsmanagement belangrijk. Geef bij het aanbieden van e-health duidelijkheid over of, en in welke mate, een professional betrokken kan zijn.

Engagement onder zelfhulpgebruikers kan verder worden vergroot door content beter toe te spitsen op de behoefte van de gebruiker, door automatische reminders en door een automatisch gegenereerd advies over het best passende programma.