Achtergrond
Het programma StressLes is ontwikkeld voor volwassenen met stressklachten. Het bevat psycho-educatie over stress en aandacht voor positiviteit en stressveroorzakers. Daarnaast richt het zich op het aanpakken van klachten, met onderwerpen als zorg voor jezelf, de sociale omgeving, druktemanagement en leren ontspannen. Het programma kan preventief worden ingezet en als aanvulling op andere behandelingen.
Ruim 14.000 mensen zijn tot nu toe met het programma StressLes aan de slag gegaan, waarvan de meerderheid (88%) als onderdeel van een blended behandeltraject.
Methode
De onderzoekspopulatie
In totaal hebben 792 mensen zowel de voormeting (T0) als de nameting (T1) ingevuld, met ten minste drie weken tussen de metingen. Van deze groep is 69% vrouw en de gemiddelde leeftijd 43 jaar (SD = 14). Het grootste deel volgde het programma via Therapieland (93%) en 7% (N = 52) via Gezondeboel.
De man-vrouwverhouding en de ernst van de klachten op de voormeting verschillen niet significant van de totale groep gebruikers; de steekproef is wel significant ouder (gemiddeld vier jaar).
De Perceived Stress Scale
Stressklachten zijn aan het begin (T0) en aan het einde (T1) van het programma gemeten met de Perceived Stress Scale (PSS). De PSS bestaat uit tien vragen over de ervaren stress in de afgelopen maand, gescoord op een vijfpuntsschaal (0-4). De gehanteerde afkapwaarden zijn 0-13 (lage klachten), 14-26 (matige klachten) en 27-40 (hoge klachten).
Resultaten
Afname van klachten
Er is een significante afname van stressklachten van 22%, met een groot effect: de gemiddelde score daalde van 23 (T0) naar 18 (T1). Repeated Measures ANOVA: F = 656 (df = 1,791), η² = .45, p < .001.
De categorie lage klachten neemt toe van 3% naar 17% en de categorie hoge klachten neemt af van 21% naar 5%. Het programma is het meest effectief voor mensen met hoge stressklachten: die groep gaat gemiddeld van 29 naar 21 en schuift daarmee van ‘hoge’ naar ‘matige’ klachten. Er is een sterk significant verband tussen de mate van klachten op de voormeting en de mate van afname (r = .45, p < .001).
Factoren die samenhangen met klachtafname
Vrouwen laten een significant grotere afname van klachten zien dan mannen (gemiddelde verschilscore 4,4 versus 3,5; F(1,1147) = 8,8, p = .003). Herhalen we de analyse per geslacht, dan is het effect voor beide groepen significant, maar sterker voor vrouwen (η² = .49 versus .37). Een verklaring kan zijn dat vrouwen significant hogere stressklachten hebben op de voormeting, wat samenhangt met een sterkere afname. Een andere mogelijke verklaring is dat mannen en vrouwen over het algemeen anders omgaan met stressklachten (Graves et al., 2021). Er is geen substantieel verband met leeftijd.
Gebruikers van het Gezondeboel-platform laten een significant grotere afname zien dan gebruikers van Therapieland (η² = .68 versus .44), ondanks dat zij gemiddeld lagere stressklachten hebben. Een mogelijke verklaring is dat er bij gebruikers van Therapieland vaker meerdere stressoren en klachten spelen, die de afname gedeeltelijk in de weg kunnen zitten.
Tijd tussen de metingen
Er is een significante correlatie tussen het aantal dagen tussen de voor- en nameting en de afname van stressklachten (r = .18, p < .001). De grootste afname treedt op bij 6 tot 9 weken tussen de metingen, terwijl de meeste gebruikers het programma in kortere tijd doorlopen. Voor een optimaal effect adviseren we een tijdspanne van 6 tot 9 weken.
Doelen, tevredenheid en klachtafname
Het percentage waarin gebruikers hun doel behaald achten is op de nameting ruim verdubbeld. Gebruikers met een grotere afname van stressklachten behalen hun doel in significant grotere mate (r = .20, p < .001, N = 1.033).
Wie het eens is met de stelling ‘Door dit programma zijn mijn klachten afgenomen’ laat ook een grotere afname op de PSS zien (ANOVA: F(1,201) = 5,83, p = .02, N = 203). Er is daarnaast een significant verband tussen tevredenheid over het programma en klachtafname (r = .26, p < .001, N = 203). Deze bevindingen suggereren dat de afname van stressklachten ten minste gedeeltelijk is toe te schrijven aan het doorlopen van het programma.
Manieren van geholpen zijn
Bij StressLes voelen relatief meer mensen zich geholpen door nieuwe inzichten, meer controle op de situatie en beter met klachten om kunnen gaan dan bij het gemiddelde van alle programma’s op het platform.
Conclusie
Het programma StressLes laat een significante afname van stressklachten zien (22%) met een groot effect (η² = .45). Het effect is het grootst bij gebruikers die met hoge stressklachten starten: die groep schuift gemiddeld van hoge naar matige klachten.
Het programma werkt voor zowel mannen als vrouwen, maar in sterkere mate voor vrouwen. Ook gebruikers van het Gezondeboel-platform laten een grotere afname zien dan gebruikers van Therapieland.
Dat gebruikers met een grotere klachtafname vaker aangeven dat hun klachten door het programma zijn afgenomen en tevredener zijn over het programma, suggereert dat de afname ten minste gedeeltelijk aan het programma is toe te schrijven.
