Achtergrond
Het programma Sociale angst is ontwikkeld voor volwassenen die hun sociale angst willen overwinnen. Sociale angst kan zeer belemmerend zijn en gaat niet vanzelf over. Het programma richt zich op het behandelen en verminderen van sociale angst; onderwerpen die aan bod komen zijn onder andere vermijding en zelfbeeld. Het programma is gebaseerd op psycho-educatie, technieken uit de cognitieve gedragstherapie en aandachtstraining.
Ongeveer 5.300 mensen zijn tot nu toe met dit programma aan de slag gegaan, als onderdeel van een blended behandeltraject.
Methode
De onderzoekspopulatie
In totaal hebben 367 gebruikers zowel de voormeting als de nameting ingevuld, met ten minste drie weken tussen de metingen. Van deze groep is 63% vrouw en de gemiddelde leeftijd 30 jaar (SD = 11). De meeste gebruikers volgden het programma via Therapieland.
De man-vrouwverhouding, de leeftijd en de ernst van de sociale-vermijdingsklachten op de voormeting verschillen niet significant van de totale groep gebruikers. De mate van sociale-angstklachten op de voormeting is wel 1,5 punt hoger dan in de totale groep (p = .02).
Het meten van sociale angst
Sociale angst is aan het begin (T0) en aan het einde (T1) van het programma gemeten met de Sociale-angst-thermometer. Deze vragenlijst bestaat uit de schalen sociale angst en sociale vermijding, elk met 24 vragen die gescoord worden van 0 tot 3. De gehanteerde afkapwaarden zijn 0-27 (lage klachten), 28-39 (matige klachten) en 40-72 (hoge klachten).
Resultaten
Afname van klachten
Op beide subschalen is een afname van klachten te zien na het doorlopen van het programma. Voor sociale angst is de afname 27% en voor sociale vermijding 33%; beide zijn significant grote effecten:
- Sociale angst: gemiddelde score T0 = 41 en T1 = 30 (Repeated Measures ANOVA: F = 336 (df = 1,366), η² = .48, p < .001)
- Sociale vermijding: gemiddelde score T0 = 33 en T1 = 22 (Repeated Measures ANOVA: F = 254 (df = 1,366), η² = .41, p < .001)
Voor beide subschalen neemt de categorie lage klachten sterk toe en de categorie hoge klachten sterk af. Bij sociale angst gaat de groep met lage klachten van 52 naar 170 gebruikers en de groep met hoge klachten van 198 naar 87; bij vermijding van 134 naar 256 respectievelijk van 111 naar 44.
Factoren die samenhangen met klachtafname
Gebruikers met meer klachten op de voormeting laten een significant grotere afname zien (angstklachten r = .35; vermijdingsklachten r = .44; p < .001). Er is geen verband tussen klachtafname en leeftijd of geslacht.
Tijd tussen de metingen
Hoe langer de tijd waarin het programma wordt doorlopen, hoe groter de afname van angst- en vermijdingsklachten (respectievelijk r = .22 en r = .20; p < .001). We raden daarom aan dit programma niet te snel te doorlopen.
Doelen, tevredenheid en klachtafname
Het percentage waarin gebruikers hun doel behaald achten is op de nameting ruim drie keer zo hoog. Gebruikers met een grotere afname van sociale-angst- en vermijdingsklachten behalen hun doel in significant grotere mate (respectievelijk r = .34 en r = .28, p < .001, N = 371).
Gebruikers met een grotere afname van sociale-angstklachten zijn het significant meer eens met de stelling ‘Door dit programma zijn mijn klachten afgenomen’ (r = .45, p = .001, N = 66) en zijn gemiddeld tevredener over het programma (r = .31, p = .01, N = 66). Voor sociale-vermijdingsklachten zijn alleen trends te zien. Een mogelijke verklaring is dat gebruikers meer last ervaren van hun angst dan van hun vermijding; vermijding is een strategie om angst op korte termijn te verminderen.
Manieren van geholpen zijn
Bij het programma Sociale angst voelen relatief meer mensen zich geholpen op alle bevraagde manieren dan bij de andere programma’s op het platform. Bijna 80% geeft aan geholpen te zijn door nieuwe inzichten en door beter met klachten om te kunnen gaan. Deze vraag is door 29 gebruikers ingevuld.
Conclusie
Het programma Sociale angst laat een significante afname zien van sociale-angstklachten (27%) en sociale-vermijdingsklachten (33%), met grote effecten (η² = .48 en .41). Het effect is het grootst bij gebruikers die met matige of hoge klachten starten.
Anders dan bij de meeste andere programma’s geldt hier: hoe langer de doorlooptijd, hoe groter de afname. Het advies is dan ook om dit programma niet te snel te doorlopen.
Dat gebruikers met een grotere afname van angstklachten die afname ook zelf aan het programma toeschrijven, suggereert dat die ten minste gedeeltelijk aan het programma is toe te schrijven. Voor vermijdingsklachten is dat verband minder duidelijk.
