Achtergrond
Het programma EHBOorsuizen – Controle over je tinnitus is ontwikkeld voor volwassenen die regelmatig of voortdurend te maken hebben met tinnitus. Het helpt gebruikers om beter grip te krijgen op hun reactie op tinnitus en er op een effectieve manier mee om te gaan. Centraal staat een neurowetenschappelijke benadering die de invloed van lichamelijke en psychologische factoren op tinnitus verklaart. Verder komen de vicieuze cirkel die klachten verergert, de rol van stress, elementen uit de cognitieve gedragstherapie (CGT) en het verminderen van de negatieve gevolgen van tinnitus aan bod. Ook geeft het programma informatie en handvatten voor het omgaan met hyperacusis.
Tot nu toe zijn 1.014 gebruikers met dit programma aan de slag gegaan, waarvan de meerderheid (89%) als onderdeel van een blended behandeltraject.
Methode
De onderzoekspopulatie
In totaal hebben 94 gebruikers zowel de voormeting (T0) als de nameting (T1) van de THI ingevuld, met ten minste drie weken tussen de metingen. Van deze steekproef is 43% vrouw en 57% man en de gemiddelde leeftijd is 56 jaar (SD = 12,3). De geslachtsverdeling en de ernst van de klachten op de voormeting verschillen niet significant van de deelnemers die niet in de analyse zijn meegenomen; de gebruikers in de steekproef zijn wel significant ouder (gemiddeld zes jaar).
De Tinnitus Handicap Inventory
Tinnitusklachten zijn aan het begin (T0) en aan het einde (T1) van het programma gemeten met de Tinnitus Handicap Inventory (THI). De THI meet de ernst van de klachten en bestaat uit 25 vragen die met ‘nee’, ‘soms’ of ‘ja’ worden beantwoord. De vragen zijn onderverdeeld in een functionele schaal (de impact van tinnitus op dagelijkse activiteiten), een emotionele schaal (de emotionele reacties op tinnitus) en een catastrofale schaal (extreme reacties, zoals verlies van controle). Deze subschalen dienen als aanvullende informatie; de ernst van de klachten wordt bepaald op basis van de totaalscore. Voor dit onderzoek zijn de oorspronkelijke categorieën samengevoegd tot lichte, gemiddelde en ernstige klachten.
Resultaten
Afname van tinnitusklachten
Na het doorlopen van het programma neemt het aantal gebruikers met lichte klachten toe en het aantal met ernstige klachten af. Gemiddeld is er een significante afname van klachten van 26%: de gemiddelde THI-score daalde van 57,74 (T0) naar 42,85 (T1).
Statistische significantie: Repeated Measures ANOVA, F = 57,649 (df = 1,93), η² = .38, p < .001.
Factoren die samenhangen met klachtafname
Hoe hoger de klachten op de voormeting, hoe groter de afname op de nameting (r = -.313, p = .002). Er is geen verband tussen de afname van klachten en leeftijd of geslacht.
Tijd tussen de metingen
Er is geen significant verband tussen het aantal dagen tussen de voor- en nameting en de afname van klachten. De grootste afname treedt op wanneer er meer dan negen weken tussen de metingen zit, maar die afname is al grotendeels stabiel vanaf drie weken. De meeste gebruikers doorlopen het programma in drie tot zes weken; in het programma zelf wordt geadviseerd het in 4 tot 12 weken te doorlopen.
Doelen en geholpen zijn
Het percentage waarin gebruikers hun doel behaald achten is op de nameting drie keer zo hoog als op de voormeting. Gebruikers met een grotere afname van klachten behalen hun doel in significant grotere mate (r = -.40, p = .03, N = 29) en voelen zich significant meer geholpen door het programma (r = -.328, p = .034).
75% van de gebruikers voelt zich geholpen door het programma. Zij geven met name aan nieuwe inzichten te hebben gekregen, een afname van klachten te ervaren en te herkennen dat zij niet de enige zijn met deze klachten.
Conclusie
Het programma EHBOorsuizen – Controle over je tinnitus laat een significante en sterke afname van tinnitusklachten zien (26%, η² = .38). Het effect is het grootst bij gebruikers die met ernstige klachten starten.
De afname is al grotendeels stabiel vanaf drie weken tussen de metingen, wat erop wijst dat gebruikers relatief snel resultaat kunnen ervaren. Gebruikers met een grotere klachtafname voelen zich ook significant meer geholpen door het programma.
De steekproef is met 94 gebruikers relatief klein en gemiddeld ouder dan de overige deelnemers. De resultaten vragen daarom om bevestiging in een grotere groep.
